هزارسال پيشينه تاريخي نفت در ايران:

---

به مناسبت چهاردهمین نمایشگاه نفت*گاز*پتروشیمی

دوم الی پنجم اردیبهشت محل دائمی نمایشگاه بین المللی تهران

در قلمرو وسيع سرزمين كهن ايران كه مرزهاي آن از سوي شرق تا سرزمين سند وماوراي رود آمويه و ازغرب تاكشورهاي سارد و مصر كشيده ميشده چشمه هاي نفتي بسياري برروي زمين جاري بود. مردم اين سرزمين بي آنكه منتظر كشف روش جديد استخراج نفت درآمريكا باشندازاين ثروت خداداد كه دردسترس آنان قرار گرفته بود به طرق مختلف استفاده ميكردند. كاوش هايي كه درنواحي جنوب غربي ايران بعمل آمده نشان ميدهد كه مردم آن سامان درحدود پنج، شش هزار سال پيش قير را درابنيه وساختمانها بكاربرده وهم ازاين ماده براي سوار كردن قطعات جواهروبهم پيوستن اجزاي ابزارها واندودن بدنه خارجي زورقها و ظروف سفالين وغيره استفاده كرده اند .
    مذهب رسمي ايران پيش ازاسلام كيش زردشتي بود. تعاليم اين مذهب،آتش را بعنوان مظهر اهورا مزدا كه روح خير و شادي است تقديس كرده وايرانيان براي تعظيم وتكريم آن آتشگاه هايي درسرتاسركشور داير نموده بودند. برخي ازاين آتشگاه ها بدون احتياج به چوب و هيزم بطوردايم مشتعل بودندوبه اين جهت آنان را" ”آتش جاويدان"“ مي خواندند. بزرگترين ومقدس ترين اين آتشگاه ها آتشكده آذرگشسب بودكه محل آن درجنوب آذربايجان درشهرشيزكه مورخين يوناني آن را گيزكا ناميده اند واقع بود. ازوصفي كه درباره اين آتشگاه ها شده است بخوبي ميتوان فهميدكه آنها رابرروي منابع طبيعي گازنفت بنا نهاده بودند.
    آتشكده آذرگشسب تا چند قرن بعدازاسلام هم روشن وبرقراربود وابودلف مسعرابن المهلهل جهانگردكه دراوايل قرن چهارم هجري ازآن ديدن كرده چنين ميگويد: "”هفت صدسال است كه اين آتشگاه روشن است ليكن اثري ازخاكستردرآن مشهود نيست وشعله آن هرگزفرونمي نشيند" “. درنقاط ديگري ازايران هم مانندفارس، خراسان وقم ازاين آتشگاه ها وجود داشته است وايرانيان معتقد بودندكه اين آتشگاه ها با آتشگاه آذرگشسب آذربايجان ارتباط دارند. محل اين آتشگاه كه اكنون به نام "” تخت سليمان “" معروف است درمنطقه افشارآذربايجان درشمال شرق آباديي به نام تكاب واقع شده است واز شمال غرب به مراغه واروميه وازجنوب شرق به زنجان محدوداست.
    سالها پيش گروهي ازباستان شناسان درآنجابه حفريات پرداخته اند. درزمان مغولان درمحل آتشگاه مسجدي بنا شده و ظاهرا آتشگاه ازچندي پيش ازآن تاريخ خاموش بوده است. آتشگاه باكو، تا همين اواخرفروزان بوده است.
     ناصرالدين شاه كه حدودنودسال پيش، از اين آتشگاه ديدن كرده، در توصيف آن چنين ميگويد: "” عمارتي است مربع ودروسط آن عمارت به طرزگنبد، طاقي بنا شده است كه چهارطرف آن باز است. وسط گودالي است كه آتش ازوسط آن بيرون ميآيد. اطراف حجرات است، ازهرحجره منفذي تعبيه نموده اند كه آتش ازميان آن بيرون مي آيد، يعني هروقت بخواهند كبريتي روشن كرده ودرمحاذي آن منفذميگيرند. هوائي كه خارج ميشود مشتعل ميگردد. درصحراي اطراف به مساحت چهارهزارزرع مربع تقريبا تمام زمين مشتعل است. يك نفر هندي گجراتي دراين معبدبود. به طرزآتش پرستان نمازخواندوطرزنمازاوبه اين قسم بودكه با لباس سفيد مخصوص روبه مشرق ايستاده زنگ كوچكي به دست راست گرفته، دعايي ميخواندودوسه مرتبه ركوع ميرفت ومتصل دربين نمازآن زنگ كوچك را حركت ميداد .“
    جغرافي نويسان قديم نيزمانند ياقوت حموي و محمد ابن ذكرياي قزويني وجود قطعه زميني رادراين منطقه كه دائما مشتعل بوددركتابهاي خود قيدكرده اند.استفاده ازموادنفتي اززمانهاي قديم درميان ايرانيان متداول بوده است. نفت سفيدرا معمولا به عنوان دارو مصرف ميكردندوهمچنين موميا راكه ازتركيبات مواد نفتي است به عنوان يكي ازگرانبهاترين وموثرترين داروها براي علاج شكستگي استخوان وشفاي بيماري هاي ديگربكار مي بردنددرجنگها نيز ازخاصيت قابل اشتعال بودن نفت استفاده ميكردندودراين باره اطلاعات زيادي ضمن روايات هردوت و پلوتارك وديگر مورخين ميتوان يافت.
    وقتي رومي ها قلعه پترا (petra) رادرلاذقيه(lazique) محاصره كردند، ايرانيها به روايت پركوپ(procope) ظروفي محتوي گوگردو قيرونفت برسردشمن مي ريختند. عربها استعمال نفت رادرجنگها از ايرانيان وروميان يادگرفتند. نفت را معمولا درداخل ظروفي كه قاروره ناميده مي شد آتش زده وبه سوي دشمن پرتاب ميكردند، حتي درزمان حكومت امويان وقتي سردارخونخوارآنان حجاج بن يوسف شهر مقدس مكه را محاصره نمود ظاهرا از نفت مشتعل براي به زانودرآوردن حريف سرسخت وشجاع خود عبداله بن زبير استفاده كرد ودرنتيجه قسمتي ازخانه كعبه دستخوش حريق گشت.
     صنف "” نفت انداز“ درميان سپاهيان، دسته تخصصي جداگانه اي بودند كه آنان رانفطي يا نفاط يا زراق ميناميدندو عمل آنان" ”صناعه النفط“ خوانده ميشدوظاهرا اين نفاطها لباسهاي مخصوصي داشته اندكه آنها را ازآتش حفظ ميكرده است.درجلد چهارم كتاب الاغاني آمده است كه چون هارون الرشيد با روميان مي جنگيد نقفور(( nicephore هيزم فراواني فراهم آوردوآتش درآن زد ليكن محمد ابن يزيد نامي ازسپاهيان هارون كه " لباس النفاطين" برتن داشت ازآن نهراسيد ودردرون آتش رفت.بعدها كه فنون جنگي ترقي كردمواد نفتي را با ماشينهاي مخصوصي كه نفاطه ياچرخ يا مدافع يا مكاحل وغيره خوانده ميشد به سوي دشمن پرتاب مي كردند.
    ظاهرا هندي ها با بكاربردن نفت درجنگ آشنا نبودند. درشاهنامه آمده است كه اسكندرچون خواست به هند لشكر كشدبراي مقابله با پيلاني كه درسپاه هندوستان بودندتدبيري انديشيد به اين توضيح كه اسبي ازآهن بساختندودرون آن را با نفت بياكندند. پس آن راآتش زدندودرميان سپاهيان هندرها كردندو پيلها ازديدارآتش رم كرده سپاه هندرا دستخوش بي نظمي واغتشاش ساختند .
     به اسب وبه نفت آتش اندرزدند
     همه هنديان دست برسرزدنــــد
    مطابق روايت مورخين درصدراسلام هم كه لشگرعرب به فرماندهي محمد ابن قاسم به سند حمله كردندازنفت استفاده نمودندوحقله هاي آتش بازي روي پيلهايي كه پيشاپيش سپاهيان دشمن مي آمدند انداختندوآنها وحشت كرده وبه سوي آب گريختندوصف سپاهيان رادرهم ريختند.
    درعجايب المقدور ابن عربشاه آمده است كه چون سپاهيان تيمورلنگ دربرابرپيلان سپاه هندقرارگرفتند." ”تيمور بفرمودتا پانصدشتررمنده آوردندوريسمان هاوفيتيله هاي به روغن آلوده دردرون ني ها نهاده شتران رابدان گرانبار كردندوپيشاپيش سواران برآمدند. چون دوصف به يكديگر پيوست آتش درنيها برافروختند ودربرابرپيلان فرستادند“. " نادرشاه افشار نيز درجنگ كرنال براي رماندن پيلهاي قشون خصم از همين تدبير استفاده نمود
     مورخين مخصوصا تصريح كرده اندكه هنديان ازاستعمال نفت درجنگها اطلاعي نداشتند ( لم يكن اهل الهند يعرفون المدافع والمكاحل والبنديقات).همچنين ازنفت درجشنهاومراسم آتش بازي وغيره استفاده مي شدوتعبيرنفت بازي "” اللعب بالنفط“ ناظربه اين مطلب است.ابن بطوطه جهانگرد نامي اسلامي كه در اوايل قرن هشتم هجري به بغداد مسافرت كرده از گرمابه هاي آن شهر تعريف زياد نموده ميگويد داخل گرمابه ها تا ارتفاع نيمه ديوارها به قيرمطلي شده وبه شكل مرمرسياه درآمده بود . ابن بطوطه ميگويد كه اين قيرهارا ازچشمه اي كه دربين دوشهركوفه وبصره واقع بود استخراج ميكردندونيزاز شرحي كه جهانگردمذكوردرباره " ”قياره“ بين تكريت وموصل نوشته برمي آيد كه استخراج قيرو استفاده ازآن براي ابنيه وساختمانها درآن زمان بسيارمعمول ومتداول بوده است.
    يكي ازعلماي معروف نحوبه نام ابو عبدالله ابراهيم بن محمد بن عرفه واسطي كه اهل واسط عراق بود ظاهرا‎ در خانواده اي كه ارتباط ومناسبتي با نفت داشته بوجودآمده وبه همين جهت به "” نفطويه“ "بروزن "”سيبويه“" معروف گرديده و اودرقرن چهارم هجري مي زيسته است .
     نفت گاهي درمجازات ها نيزبكاربرده شده واز جمله عارف نامدار وپرشوروگرم سخن " ”عين القضاه همداني“ " را كه دراواسط قرن ششم هجري مي زيسته است به قول مشهور به وسيله نفت آتش زده وسوخته اند. ميگويند عين القضاه خود آگاه بود كه چنين بلايي برسراوخواهد آمدو شعري لطيف به او نسبت ميدهندكه گفته است :
    ما مرگ وشهادت ازخداخواسته ايم
     وآن هم به سه چيز بي بها خواسته ايم
     گردوست چنين كندكه ما خواسته ايم
     ما آتش ونفت وبوريا خواسته ايم
    داستان نفت به روايتي كه تاريخ برما فرو مي خواند ازجهاني ديگراست وآنچه دراين روزگار به چشم خويش شاهد جريان آن هستيم ازجهاني ديگراينك چون نام نفت ميبريم سخن ازماده اي درميان است كه سرنوشت جهان و جهانيان، وابسته به بدان است.
    ماده ايكه درزندگي امروزين آدميان، شايد پس ازهواوآب، موثرتروضروري ترازهر چيزديگراست . زندگي ماشيني امروزي مرهون نفت است و اين مهمترين و بزرگترين منبع نيرووموثرترين وسيله گردش چرخهاي اقتصاد و صنعت دنياي ماست .
    
    پاورقي :
    1- سفرنامه ابودلف كه توسط محقق عاليقدرشادروان پرفسور وليدي طوغان در كتابخانه آستان قدس مشهد پيداشديك بارتوسط خود اووبارديگربا تصحيحات وتوضيحات پروفسورمينورسكي خاورشناس معروف توسط وزارت فرهنگ مصروبارسوم توسط خاورشناس شوروي درمسكو به چاپ رسيده است. ترجمه فارسي آن نيز بقلم آقاي ابوالفضل طباطبايي انجام وتوسط انجمن كتاب منتشر شده است .
    2- به نقل اعتماد السطنه درمراه البلدان جلداول صفحه 153 ظاهرا اين آتشگاه تا سال 1880 همچنان فروزان بوده و درآن سال براثر ايجاد پالايشگاهي درنزديكي آن خاموش گشته است .
     3- ياقوت ، مجمع البلدان ، جلد اول صفحه 328 ذيل كلمه باكويه .
    4- مثلا خواندميردرداستان حمله آل بويه به فارس ميگويد: مظفرابن ياقوت حاكم فارس فرمان داد.تاپيادگان پيش رفته آتش درقاروره هاي نفت زدند ( روضه الصفا مجلد چهارم صفحه 144 چاپ تهران كتابخانه مركزي )
    5- مقريزي المواعظ والاعنبارجلددوم صفحه 195: "” اعدا السلطان الناصرقلاوون حمله بحريه لغزوجزيره ارواد (رودس )وجهزت الشواني بالعددوالسلاح والنفطيه والازوده“ " شواني جمع شونه به معني جهازجنگي وازوده جمع زادبه معني توشه است .
    6- مقريزي، سلوك جلد اول: "” يعلمان صناعته النفط “
    7- آقسرائي، مسامره الااخبارصفحه 299 " نه به عراده آتش اندوزونه به نفاطه چون برق جهانسوز تداركي ممكن شد "
    8- براي اطلاع از موارد استعمال اين اصطلاحات مراجعه شودبه حواشي كاتريمربه جامع التواريخ رشيدي،از صفحه 132 به بعد .
    9- تاريخ حيدررازي نسخه خطي كتابخانه سلطنتي برلن صفحه 712 ( به نقل كاتريمردرحاشيه جامع التواريخ رشيدي)
    10- عجايب المقدور ترجمه فارسي آقاي نجاتي چاپ بنگاه ترجمه و نشر كتاب صفحه 102
    11- حكايت سعدي درگلستان كه هندويي نفت اندازي همي آموخت. يكي گفت تراكه خانه نئين است بازي نه اين است، به همين موضوع اشاره ميكند. اين حكايت درعين حال كنايتي است ازبيگانه بودن هندويان با نفت واستفاده ازآن .
    12- سفرنامه ابن بطوط ترجمه محمد علي موحدچاپ دوم صفحه 241 255
    برگرفته ازكتاب نفت ما و مسائل حقوقي آن تاليف محمد علي موحد با اندكي تلخيص . ! ؟

تجارت الكترونيك يك انتخاب نيست، يك الزام است:

---

چندي است كه در عرصه فن آوري اطلاعات (IT)،‌ با مفهوم جديدي از تجارت با نام "”تجارت الكترونيك”" مواجه هستيم. استفاده از اين فن آوري در حال حاضر در اكثر كشورهاي غربي بخصوص آمريكا رواج فراواني دارد. در كشور ما نيزتجارت الكترونيك توسط مجلس شوراي اسلامي در حال بررسي و تدوين است." اين قانون قانوني جامع و كامل است كه بيش از دو هزار ساعت كار كارشناسي براي تهيه آن صرف شده است.
    اگر بخواهيم به اختصار در مورد تجارت الكترونيك صحبت كنيم بايد بگوييم در اين نوع تجارت همه عمليات تجاري در محيط الكترونيكــي انجام مي شود كه اجــراي آن الزاماتي دارد . از آن جمله مي توان به الزامات حقوقي و قانوني اشاره كرد. به زبان ساده تر، تجارت الكترونيكي انجام خريد،‌ فروش كالا‌ يا خدمات و مبادله اطلاعات از طريق شبكه هاي كامپيوتري و از جمله اينترنت يا فروشگاههاي مجازي است. انجام اين فعاليت ها مستلزم داشتن يك چارچوب حقوقي مدون و درنتيجه قانوني فراگير و قابل اجرا خواهد بود. از مهم ترين اثرات تصويب قانون تجارت الكترونيك اين است كه مستندات الكترونيكي در محاكم حقوقي قابل استفاده خواهد شد و در معاملات مالي، بانكي،‌تجاري و اداري نيز قابل اتكا مي شود و اين به معناي آغاز يك مرحله مهم از دوران دگرديسي در نظام اداري و اجرايي كشور است.
    
    كالاهاي قابل عرضه در تجارت الكترونيكي
    كالاها در معاملات الكترونيكي به سه بخش “سخت افزاري HARD"“، “ "نرم افزاري SOFT "” و "خدمات SERVICES" تقسيم مي شوند. كالاهاي سخت افزاري ، به كالاهاي فيزيكي اطلاق مي شود كه احتياج به حمل و نقل دارند و تنها عمل سفارش دادن كالا‌ بصورت الكترونيكي انجام مي پذيرد. 
    www.amazon.com
    كالاهاي نرم افزاري ، به كالاهايي گفته مي شود كه ماهيت الكترونيكي دارند و خريد آنها از طريق كپي برنامه نرم افزاري از روي سـرور فروشنده بروي كامپيوتر خريدار(Download )صورت مي پذيرد. 
    www.adob.com
    خدمات ، شامل سـايت هاي مشـاوره پـزشكـي،‌ مسافـرتي،جستجوي كار يا سايت هاي Yellow Page و غيره مي شود.
     www.yp.yahoo.com 
      www.drkoop.com
     www.travelcity.com
    

نحوه فروش محصولات نرم افزاري در اشكال زير خلاصه ميشود.
    تجاري (Commercial)عموماً به نرم افزاري اطلاق مي شود كه براي استفاده از آن بايد وجه آنرا پرداخت نمود. در اكثر مواقع براي خريد آن از كارت اعتباري استفاده مي شود.
    
     نيمه مجاني (Share Ware "Trial"):
    در اين وضعيت كالا بصورت مجاني براي مدت معيني در اختيار كاربر قرار مي گيرد ولي خدمات پس از طي مدت مزبور قطع مي شود. اين حالت بيشتر جنبه تبليغي داشته تا خريدار را ترغيب به خريد كند. بديهي است پس از آن در صورتي كه خريدار بخواهد اقدام به خريد كند بر اساس روش اول و يا حواله وجه به حساب بانكي فروشنده اقدام خواهد نمود.
    
    كاملاً مجاني (Free Ware):
    در حالت سوم نرم افزار كالا به صورت مجاني در اختيار مشتري قرار مي گيرد و او مي تواند از طريق اينترنت بدون پرداخت وجه اطلاعات مورد نياز خود را بروي كامپيوتر خود پياده كند.
    مقايسه تجارت الكترونيكي و سنتي راچنين ميتوان توضيح داد : در روش سنتـي معامله بصـورت مستقيم از طريق تلفن، فـاكس،‌پست و يا رو در رو انجام مـي پذيرد در حالي كه در روش الكترونيكي مبادله از طريق شبكه اينترنت (وب سايت) انجام مي شود. همچنين در تجارت الكترونيك (از نوع نرم افزاري) هيچ حالت فيزيكي دخيل نيست.
    تجارت الكترونيك مزايايي دارد كه در تجارت سنتي چنين نيست . اين نوع تجارت از نظر زمان و مكان هميشه در دسترس است.
     از نظر سرعت، به زمان بسيار كمتري نسبت به روش سنتي براي انجام امور پردازش نياز دارد.
    امكان دسترســي به بازار هاي دور و غيــر قابل دسترس در مقايسه با حالت سنتي مهيا مي شود.
     انجام مكاتبات، نياز به استفاده از كاغذ ندارد (Paperless) و بنابراين هزينه هاي اداري و تشكيلاتي بسيار پايين خواهد بود.
    البته تجارت الكترونيكي مشكلاتي هم دارد . يكي از اين مشكلات : حفظ مالكيت نا مشهود( Intellectual Property) است.
    اين عنوان دربرگيرنده وجوه كليه مشكلات مربوط به پياده سازي قوانين در اينترنت است. مثل قانون حق چاپ و نشر (Copy Right) و حقوق علامت تجاري (Trade Mark).
    عدم امنيت در حفظ اطلاعات نيز يكي ديگر از مشكلاتي است كه باايجاد امنيت در سايت تا جايي كه مشتري اطمينان حاصل نمايد كه اطلاعات محرمانه او نزد شركت مزبور باقي مي ماند و درز نمي كندمرتفع خواهد شد .
    عدم امكان اخذ ماليات در تجارت الكترونيكي يكي ديگر از مشكلات مبتلا به اين تجارت براي دولت هاست.
     اين مسئله در برگيرنده قوانين مربوط به اخذ ماليات از طريق اينترنت است كه هنوز در اكثر كشور ها ضمانت اجرايي پيدا نكرده است و در بعضي از كشور ها نيز استان به استان و يا ايالت به ايالت قانون ماليات با هم تفاوت دارد.
    عدم امكان نظارت برامور گمركي نيز مشكل ديگري است كه مشروع و يا نامشروع بودن خريد و فروش كالاها در يك كشور در مقايسه با كشور ديگررا امكان پذير نمي كند.
     مشكلات سخت افزاري و نرم افزاري ادوات الكترونيكي مانند اتصال به شبكه به علت مشكلات فني سرور و يا به روز كردن سايت نيز باعث تاخير در انجام معاملات مي شود.
    
    انواع تجارت در اينترنت
    - تجارت بنگاه به بنگاه (شخص حقوقي به شخص حقوقي)
     (Business to Business) : در اين نوع تجارت دو طرف قرارداد
    ، دو شركت تجاري هستند. از مشخصات اين نوع تجارت حجم بالاي معاملات و در نتيجه قيمت پايين است. مثل خريد مواد اوليه كارخانه ها .
    - تجارت بنگاه به شخص حقيقي (Business to Customer): اين نوع تجارت مثل تجارت خرده فروشي است. يك طرف معامله شركت است و در سوي ديگر آن خريدار يا فروشنده شخصي. در اين نوع تجارت حجم معاملات پايين و در نتيجه قيمت ها بالاست. مثل خريد كتاب يا .CD
    
    تبليغات در اينترنت
    تبليغات خوب و مناسب هميشه منتهي به برقراري نوعي رابطه تجاري با ديگر شركت ها مي شود. در نتيجه وجود تبليغات در سايت هايي كه فعاليت تجارت الكترونيكي دارند بايد بسيار مورد توجه قرار گيرد. از مزاياي تبليغات در اينترنت مي توان به نكات ذيل اشاره كرد:
    تبليغات در اينترنت سريع است. نتيجه حاصله از تبليغ در اينترنت برروي مشتري به علت اينكه خود كالا، سفارش، خريد و تبليغ همه در يك مكان است بيشتر خواهد بود.
    تبليغ درراديو و تلويزيون چون زمان بيشتري مي برد پر هزينه تر است. دليل آن نيز طولاني بودن اين امر است كه ميان تبليغ و خريد فاصله است . پس تبليغ بايد جذاب تر و طولاني تر باشد تا اثر بيشتري بروي خريدار داشته باشد.
    در يك وب سايت ، كاربر (مشتري) بعلت وجود خدمات براي مشتريان
    Customer Service)) احساس خلاء نمي كند. نمونه هايي از اينگونه خدمات به شرح ذيل است:
    FAQ (Frequent Asking Questions)- : سوالات رايج
    Community-: ‌ گروه خريداران و مشتريان
    Web Base Help-:‌ سرفصل هاي كمك در صفحات وب كه از پيش در >نرم افزار نصب شده است .
    در اينترنت مي توان به كاربران بصورت مجاني و از طريق E-mail ،‌ كاتولوگ و بروشور فرستاد و اين خود نوعي تبليغ براي شركت محسوب مي شود (با هزينه چاپ كاتالوگ ،‌ پست و زمان طولاني مورد نياز مقايسه گردد).
    گسترده و جهاني بودن تبليغ در وب براي متقاضيان و دسترسي سريع يكي ديگر از مزاياي تبليغات اينتر نتي است .
    در اينجا بايد به اين نكته اشاره كرد كه جهاني شدن يك واقعيت است و اجراي تجارت الكترونيك يك بحث داخلي نيست. در واقع الزامات خارجي ما را به تصميم گرفتن در اين زمينه وادار ساخته است . بنابراين قواعد اين برنامه بايد طبق قواعد موجود در دنيا رعايت شود . شايد اگر تاكنون طبق اصول موجود در جهان پيش مي رفتيم با مشكلات فعلي روبرو نمي شديم. ضرورت تجارت الكترونيك يك انتخاب نيست بلكه يك الزام است .

و ما بعد از سالها فعاليت و پشتكار در عرصه تجارت الكترونيك نشان داديم كه ميشود با تجرئبه اي كهن و انديشه اي نو دنيا را در دستانمان قرار دهيم . ! ؟ 

روش انتخاب گريس براي كاركردهاي گوناگون:

---

ماشين آلات مختلف در صنايع توليدي با كاركرد عادي و يا شرايط سخت مانند سرعت و فشار زياد، محيط آلوده و وجود رطوبت و مواد معلق در محيط آن، طيف وسيعي را براي انتخاب گريس بوجود مي‌آورند. در اينجا مصرف كننده با فاكتورهاي متعددي براي انتخاب گريس مواجه شده كه اين موضوع خود باعث پيچيدگي انتخاب و در نهايت به علت نياز به وقت و نيروي انساني منجر به صرف هزينه مي‌شود، براي ارتقاء كيفيت روانكاري، كاهش هزينه‌ها و جلوگيري از احتمال خرابي ماشين آلات، شركت‌هاي توليد كننده گريس سعي مي‌كنند، كه يك گريس را با طيف وسيع كاربرد چند منظوره (multi pupose) توليد نمايند.
    اين نوع گريس‌ها براي كاربرد در شرايط عادي با روغن پايه با حد متوسط ويسكوزيته و مقاوم در مقابل رطوبت و ضد اكسيداسيون ساخته مي‌شوند. به طور كلي نمي‌توان انتظار داشت كه كليه نيازهاي روانكاري ماشين آلات با شرايط عمليات سخت و پيچيده با سرعتهاي زياد، محيط آلوده و فشار كار بالا با يك نوع محصول بطور كامل برطرف گردد.
    براي انتخاب گريس مناسب بايد نكات بسياري را مد نظر قرار داد. بهتر است قبل از انتخاب گريس، محيط كار، شرايط كاركرد ماشين آلات و ساير عوامل موثر در كار را بررسي دقيق نمود زيرا در نهايت اين عوامل، تعيين كننده انتخاب نوع گريس خواهند بود. اهم مواردي كه بايد مد نظر قرار گيرند عبارتند از :
    مشخصات دستگاه اندازه و نوع قطعات مانند بلبرينگ و كابلها، بوشها شامل خطي ، لغزشي، دوراني، قطعات گردشي در داخل بوشها. قطعات آب بندي و ساير مشخصات ديگر را مي‌توان از جمله موارد متعدد براي انتخاب گريس نام برد.
    اگر حركت لغزشي در بوش عملكرد اصلي باشد، بايد از گريس با روغن پايه سنگين و مواد افزودني (additive) جامد جهت افزايش تحمل بار و توليد لايه روانكار مقاوم‌تر فيمابين قطعات استفاده نمود. اگر حركت دوراني و توليد اصطكاك گردشي مد نظر باشد، از گريسي با روغن پايه و گرانروي (viscosity) بالاتر با كمي استفاده از پليمرها، ادتيوهاي جامد و ضدخوردگي و بالابرنده تحمل فشار (EP) استفاده مي‌شود.
    بار (load) : هر مقدار فشار و وزن كار (load pressure) افزايش يابد گرانروي روغن پايه گريس به همين نسبت مي‌بايد افزايش يابد. چون اكثر قطعات در غلطك‌ها با بار زياد كار مي‌كنند، بسيار لازمست كه روغن پايه گريس سنگين‌تر انتخاب شود. نمونه كاربرد را مي‌توان در كارخانه هاي توليد فولاد، كاغذ و سيمان مشاهده كرد. روغن پايه گريس مصرفي عمدتا در حد ISO 150-50 در دماي 40 درجه سانتيگراد است.
    سرعت : عموما دستگاه‌هايي كه با سرعت بالا كار مي‌كنند داراي بار و فشار كار كمتري هستند و به همين نسبت ويسكوزيته روغن پايه گريس بايد كاهش يابد. در كاركرد ماشين آلات با سرعت و بار متوسط تا زياد، روغن پايه گريس بين ISO 46-150 انتخاب مي‌شود. عموما ديده نشده كه وسيله اي با سرعت و بار زياد كار كند و جهت روانكاري آن از گريس استفاده شود. اين نوع مصارف موارد ويژه خود را دارند كه با توجه به شرايط كاركرد و توصيه سازنده عمل مي‌شود.
    آتمسفر : سه مورد عمده در آتمسفر شامل دما، رطوبت و ذرات معلق وجود دارند. اگر چه عوامل در آتمسفر بسيار مهم هستند ولي بعد از انتخاب نوع روغن پايه گريس مد نظر قرار مي‌گيرند. اين عوامل در ماشين آلات با بار زياد در مقايسه با پرسرعت تاثير بيشتري دارند. دماي زياد باعث اكسيداسيون و پايين آوردن گرانروي روغن گرديده و با كاهش گرانروي روغن، تحمل بار نقصان مي‌يابد. قطعات در فشار كار بالا و حرارت زياد درمعرض خطر كمبود لايه روانكار مناسب قرار گرفته كه در صورت اتفاق باعث خورندگي قطعات متحرك مي‌گردد. وجود آب چه بصورت آزاد و يا محلول در روغن قابليت فيلم روانكار بين قطعات را بشدت كاهش مي‌دهد. اين عوامل مي‌تواند باعث ايجاد زنگ، چسبندگي، سايش و خورندگي شديد شود. براي اجتناب از اين مشكل، گريس كاري مداوم جهت خارج نمودن گريس آلوده كمك بسيار موثري در رفع اين مشكل مي‌كند. از هوا بصورت گرد و خاك به سيستم باعث ايجاد خراشيدگي و سطح ناهموار در قطعه شده كه خود باعث خوردگي و تشديد ساييدگي مي‌گردد. اين عوامل عموما در حرارت‌هاي بالا و رطوبت زياد تشديد مي‌شود.تناوب گريس‌كاري بستگي به نحوه و زمان استفاده از دستگاه دارد. گريس مانند روغن عموما در حفره‌هايي كه سازنده در سيستم تعبيه كرده به صورت اضافي مانده و عمل روانكاري را انجام مي دهد. اگر به دلايلي مقدار آن كاهش يابد، ميزان فيلم لازم روانكاري كاهش مي‌‌يابد كه خود منجر به توليد گرما در نهايت خوردگي مي‌گردد. تناوب وتامين گريس كافي از الزامات روانكاري است. هر چه عمل گريسكاري مجدد طولاني تر شود، احتمال كسر گريس افزايش يافته و كاركرد دستگاه بدون آن محتمل‌تر مي‌شود. تركيب كاهش گرانروي روغن پايه گريس، دما، رطوبت و آب، ذرات معلق در هوا عامل عمده خرابي و خوردگي قطعات است.
    نرخ گريس كاري شامل تزريق مقدار معيني از گريس دريك زمان مشخص است. اگر فشار كار زياد باشد، احتمال خروج روغن از گريس افزايش يافته و اين عمل باعث كاهش ذخيره و عمدتا روانكاري مي‌گردد. مي‌توان از گريس با روغن پايه با گرانروي بالا، مواد افزودني بالا برنده تحمل فشار جهت توليد فيلم روانكاري مناسب بين قطعات در اين مورد استفاده كرد. نبايد تصور كرد كه چون قطعه هنوز داراي گريس مي‌باشد پس نبايد آ‌نرا گريس‌كاري كرد.
    مختصات گريس : براي اينكه بتوانيم يك گريس خوب را انتخاب كنيم، عناصر تشكيل دهنده آن بايد متناسب با كاركرد مورد نياز انتخاب شود.
    ساختار : گريس ماده ايست ژلاتيني به صورت نيمه جامد كه از يك ماده روانساز و يك پر كننده (thickener) ، معدني يا سنتيك تشكيل يافته است. اين ماده درجايي مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه نتوان از روانكاران ديگر با غلظت كم (روغنها) استفاده نمود. گريس از پيدايش الياف صابوني (fibers) بصورت تشكيل كريستال در روغن بدست مي آيد. بافت آنها به دسته هاي كره اي و اليافي (كوتاه، بلند و ريش ريش) تقسيم بندي شده اند. گريس را با پايه صابوني آن معرفي مي‌نمايند. اين پايه مي‌تواند به صورت مواد آلي و يا غير آلي و روغن ساخت آن نيز معدني و يا سنتتيك باشد.
     طول الياف گريس از 0/01 تا 100 و قطر آن تا 12 هزارم ميكرون متفاوت است. هر چه نسبت طول الياف به قطر آن بيشتر باشد، گريس داراي قوام بهتري است. پايه پركننده‌هاي عمده گريس‌ها شامل صابون، كلسيم، سديم، ليتيوم، آلومينيوم و مواد غير آلي است. گريس داراي 9 درجه بندي بر اساس نفوذ يك مخروط استاندارد در سطح گريس در يك دماي مشخص است. دماي آزمايش 25 درجه سانتيگراد بوده و آزمايش يكبار بدون كاركرد و مرحله دوم با انجام كار گريس در دستگاه مخصوصا با اجراي 60 ضربه انجام مي‌شود. گريد گريس از سه صفر تا 6 بوده و هر چه عدد افزايش يابد گريس از گرانروي بالاتري برخوردار است. به طور كلي عوامل زير در ساختار گريس موثرند.
    روغن پايه :‌ اولين عامل مهم در انتخاب گريس روغن پايه آنست. بايد ديد كه دستگاه در چه شرايطي كار مي‌كند. ميزان سرعت، دما، فشار، آلودگي محيط كار عوامل عمده انتخاب است. عموما روغن‌هاي معدني داراي شاخص گرانروي (viscosity index) حدود 95 و سنتتيك بين 120 تا 175 است. هر چه مقدار اين شاخص بالاتر باشد، تغييرات دما در گرانروي اثر كمتري خواهد گذاشت و در نتيجه گريس در تفاوت دما كمتر رواني خود را از دست مي‌دهد.
    پركننده‌ها : پركننده‌هاي بيشماري براي ساخت گريس وجود دارند. بايد نوع پايه صابوني طوري انتخاب گردد كه با كاركرد دستگاه متناسب باشد. عموما پركننده‌هاي مصرفي مختلف تا حدودي با سايرين سازگارند. ("”پولي اورا"” استثناء است).
    يك قانون ساده مي‌گويد، گريس‌هاي پايه كمپلكس درمقابل دما مقاومت خوبي دارند. نوع پايه صابوني و نقطه ريزش صابوني و نقطه ريزش نكته اصلي تصميم گيري در انتخاب است. عموما تكنسين‌ها و كاربران گريس از محصولي استفاده بيشتر مي‌كنند كه روغن گريس در دماي بالا از آن جدا نشده و ساختار خود را حفظ كند. نكته مهم آنست كه انتخاب گريس جهت كاربرد وسيع كه بتواند تمام نيازها را پوشش دهد نيازمند به شناخت كامل عوامل تشكيل دهنده است. با شناخت خوب مي‌توان دفعات روانكاري و تعميرات را به حداقل حد ممكن رساند. جهت آشنايي با مصارف جهاني گريس بر اساس نوع پايه صابوني، نمودار آن ارائه مي‌گردد.
    مقاومت در برابر اكسيداسيون اين عامل رابطه بسيار نزديكي با انتخاب روغن پايه گريس دارد و اگر آن به اندازه كافي مقاوم باشد مي‌تواند اين بايد منظور را تامين كند. اگر دستگاه در شرايط دماي بالا كاركرده و دسترسي به مكان گريس‌كاري مشكل باشد و نتوان به طور مرتب آنرا با گريس نو شارژ نمود بايد از گريسي استفاده نمود كه بتواند درمقابل دما كاملا مقاوم باشد.
    مقاومت درمقابل خوردگي : در اينجا نيز روغن پايه موثري درمقاومت گريس در مقابل خوردگي دارد. اگر كاركرد در شرايط سخت همراه با ضربه و بار زياد به دستگاه باشد، روغن پايه گريس بايد داراي مواد افزودني براي ازدياد مقاومت در مقابل فشار، و نيز استحكام فيلم روانكار كافي باشد. براي بهبود عملكرد معمولا از ادتيوهاي ساخته شده از مواد غير آلي مانند moly، گرافيت و PTFE نيز در ساختار گريس استفاده مي‌گردد.
    مقاومت در برابر آب : معمولا در سيستم‌هايي كه خنك كننده هاي آبي استفاده مي‌شود، احتمال ورود آب به گريس بسيار افزايش پيدا مي‌كند اثرات آب در گريس مي‌تواند در چهار گروه مختلف طبقه بندي شود.
    شستشو با آب : در جايي كه قسمت و يا كل قطعه متحرك درون آب قرار گرفته باشد وجود آب مي‌تواند باعث اين موضوع گردد.
    جذب آب : اگر شرايط عملكرد طوري باشد كه آب الزاما وارد سيستم مي‌شود نبايد با ساختار گريس تركيب شود و بايد بصورت دو فاز بماند.
    مقاومت خورندگي : آب مي‌تواند عامل خورندگي اصلي قطعات باشد، بنابراين نوع گريس انتخابي بايد اين اثر را خنثي كند.
    مقاومت در برابر پاشيدن آب : گريس بايد در مقابل پاشيدن آب بصورت اسپري مقاومت كافي داشته باشد و ضمن اينكه عمل روانكاري را انجام ميدهد، از قطعه شسته نشود. مواد پركننده گريس (صابون) عمده ترين عامل جاذب آب است. اگر قابليت خوبي براي جذب آب داشته باشد. بطور مثال صابون پايه سديم، رطوبت، را بخود جذب نموده و نمي‌گذارد آب به سطح قطعه برسد، ولي گريس ساختار ناپايداري پيدا خواهد كرد.
    مقاومت در مقابل زنگ زدگي : هم تراز با مقاومت در مقابل با آب است. اگر كاركرد در مجاورت با آب باشد، وجود آن باعث زنگ زدگي مي‌شود. در اين شرايط پركننده بكار رفته، نقش مهمي دارد. بطور مثال گريس با پايه صابوني آلومينيوم در مقابل زنگ زدگي بسيار مقاوم است. اگر پر كننده در مقابل جذب آب مقاوم باشد، صابون پايه كلسيم و يا ليتيوم، آب ساختار گريس را نميتواند تغيير دهد و اثر بسيار كمي بر آن دارد. اينها عوامل موثر در ساختار گريس است كه با شناخت هر يك مي‌توان گريسي را مناسب با كاركرد مورد نياز انتخاب نمود و از استفاده اجباري انواع آن كه با ساختار عملكرد مطابقت ندارد اجتناب نمود . ! ؟

گواهينامه مديريت ايمني و بهداشت شغلي براي نفت پارس:

---

گام به گام، كسب موفقيت هاي تازه

يكي از آخرين دستاورد هاي شركت نفت پارس در روزهاي پاياني سال 1381 و در آستانه سال 1382 دريافت گواهينامه استقرار مديريت ايمني و بهداشت شغلي OH SAS : 18001:1999 بود كه نشانه شايستگي اين مجموعه صنعتي است. پيش از اين شركت نفت پارس به عنوان نخستين شركت توليد كننده روانسازها در سال 1376 موفق به دريافت گواهينامه مديريت كيفيت ISO9002 از موسسهSGS گرديد.
     دريافت اين گواهينامه از نظر معرفي وعرضه محصولات شركت در سطح بين المللي آنان مثبت وارزشمندي به همراه داشت .
    نفت پارس همچنين درسال 1379 به عنوان يكي از صنايع سبز كشور معرفي شد و به دريافت گواهينامه مديريت زيست محيطي ISO 14001 نايل شد. درگزارش حاضر ضمن مروري بر اهميت نيروي كار، محيط كار و حفاظت از تندرستي نيروي كار، به چگونگي دريافت گواهينامه مديريت ايمني و بهداشت شغلي OH SAS : 18001:1999 پرداخته ايم .
    
    نيروي كار ، سرمايه ملي
     نيروي كار هركشور به ويژه كشورهاي درحال توسعه بخش پر اهميتي از سرمايه هاي ملي دانسته شده واز پايه هاي توسعه اقتصادي و اجتماعي انگاشته مي شود . از اين رو حفاظت از تندرستي نيروي كار و بهسازي محيط كار اين نيرو از اهميت شايان توجه برخوردار است .
    بي گمان اقتصادي شكوفايي و صنعتي خود اتكا بدون داشتن نيروي كار سالم و تندرست امكان پذير نخواهد بود .
    مقايسه هاي آماري از ميزان خسارت ناشي از حوادث محيط كار نشان ميدهد، اثرات سوء خسارتها در روحيه كارگران پارامتر مهمي در راندمان و بهره وري توليد است. به همين دليل است كه امروزه مديريت كارخانجات اعم از موسسات دولتي يا خصوصي در بخش صنعت مي بايست مسايل بهداشت حفاظت و ايمني را جزعي از كار توليدي بحساب آورند مديران بايد به همان اندازه كه به كميت و كيفيت توليد با هزينه حداقل فكر مي كنند به مقررات و موارد ايمني و بهداشت نيز علاقه مندي و توجه نشان دهند به تجربه ثابت شده است جلب مشاركت عمومي كاركنان و كسب رضايت آنان در نهايت موجب بالارفتن راندمان كار وافزايش توليد و كاهش آمار حوادث ناشي از انجام كار خواهد شد . بنابراين اعمال مديريت و كنترل شرايط محيط كار صرفا از طريق بازرسي و يا ابلاغيه امكان پذير نخواهد بود و استقرار سيستم مديريت ايمني و بهداشت حرفه اي روش بهتر و موثرتري براي كسب نتايج مورد انتظارمي باشد.
    
    
    تاريخچه ايمني و بهداشت حرفه اي
    يكي از نخستين شواهد كنترل مخاطرات كار مربوط به دوران روم باستان در سده دوم پيش از ميلاد است . در آن زمان معدنچيان با استفاده از پارچه اي جلوي دهان خود را مي بستند تا از استنشاق گرد وغبار جلوگيري كنند .
    نخستين بار بقراط در سده چهارم پيش از ميلاد مسموميت كارگران با سرب را تشخيص داده است . در سال 1567 ميلادي پزشكي به نام پاراسلوس (Paracelsus) كتابي در مورد بيماري هاي شغلي معدن چيان و فلز كاران نگاشت .
    نخستين كتاب معتبر در طب كار ، در سال 1700 بوسيله رامازيني (Ramazzini) كه او را پدر طب كار مي نامند منتشر شد او نخستين فردي بود كه به پزشكان توصيه كرد در ضمن پرسشهاي خود از بيمار پيشه او را نيز جويا شوند ، زيرا ممكن است ارتباطي نزديك ميان شغل فرد و بيماري وي وجود داشته باشد .
    پس از انقلاب صنعتي (درنيمه دوم سده هجدهم) صنعت و فن آوري رشد چشمگيري يافت اما برخلاف بهبود وضع زندگي، افزايش سطح توليد و راحت تر شدن كارها كه ناشي از پيشرفت علمي وفني بود ، مشكلات و گرفتاري هاي بسياري براي انسان بوحود آورد و سبب شد كه انسان معاصر در معرض خطرات و تهديد هاي بيشماري قرار گيريد كه از آن جمله ميتوان به بيماري ها وحوادث ناشي از كار و كهولت زود هنگام كه در اثر شرايط نامطلوب كاري ايجاد مي شود اشاره كرد .
    كميته مشترك سازمان بهداشت جهاني ( W.H.O ) و سازمان بين المللي كار (I.L.O ) كه در سال 1953 در ژنو تشكيل شد هدفهاي بهداشت حرفه اي را چنين ترسيم نمود:
    تامين حفظ و ارتقاي سطح سلامت جهاني، رواني و اجتماعي كاركنان در هر پيشه اي كه هستند.
    پيشگيري از بيماري ها وحوادث ناشي از كار، انتخاب كارگريا كارمند براي محيط وشغلي كه از نظر جسماني ورواني توانايي انجام آن را دارد و يا بطور اختصار تطبيق كار با انسان.
    
    نفت پارس چگونه موفق شد
     دردوران معاصر به ويژه آخرين دهه هاي منتهي به سال 2000 توجه عميق تري به ايمني و بهداشت شغلي معطوف شد و براي اجراي هرچه بهتر اصول ايمني ، استقرار مديريت ايمني و بهداشت شغلي در مراكز توليدي و صنعتي به صورت الگويي پذيرفته شده در كشورهاي صنعتي به اجرا درآمد .
    براي اينكه يك واحد صنعتي بتواند گواهينامه مربوط به استقرار مديريت ايمني و بهداشت شغلي را دريافت كند ، مستلزم آن است كه بر اساس ضوابط معين و تعريف شده اي شرايط لازم را بدست آورد . به همين منظور وبراي صيانت از نيروي كار و ايجاد شرايط مطلوب و ايمن در محيط كار از اسفند ماه 1380 ، موضوع استقرار مديريت ايمني و بهداشت شغلي در دستور كار واحد تضمين كيفيت شركت نفت پارس قرار گرفت و از ارديبهشت 1381 كار كارشناسي كارگاهي براي بررسي عوامل زيان آور در محيط كار آغاز شد.
    اين بررسي ها در چهار بخش عمده بشرح زير گروه بندي ومورد مطالعه قرار گرفت .
    عوامل فيزيكي زيان آور شامل : صدا ، ارتعاش ، گرما ، سرما، روشنائي ، فشار و 000
    عوامل شيميايي زيان آور شامل : حلالها ، بخارمواد شيميائي ، گازها ،(آمونياك )
    عوامل ارگونوميك زيان آور شامل : وضعيت نامطلوب جسماني هنگام كار ، وارد شدن فشار بيش از حد بر روي اندام خاص ، نبود تناسب جسماني و رواني ميان كار و انسان .عوامل مكانيكي زيان آورشامل : كليه اعمال و شرايط غير ايمن در محيط كار كه موجب بروز حوادث ناشي از كار مي شود .
    با انجام اقدامات موثر در اندازه گيري ها .و در نظر گرفتن خطرات براي هماهنگي بيشتر و مقايسه نسبي شرايط كارگاه ها ي مختلف ،و نيز يكسان سازي سرايط بررسي كارگاهي ، كميته اي با عنوان كميته راهبري مركب از مديران ارشد و مديران مياني واحد هاي عملياتي مستقر درپالايشگاه تكميل گرديد .
     پس از گذراندن دوره هاي آموزشي مربوط به چگونگي استقرار OH SAS : 18001:1999 كار ارزيابي ريسك شرايط مخاطره آميز براي كليه واحد هاي شركت نفت پارس در شرايط عملياتي عادي و غير عادي انجام و نتايج بدست آمده دسته بندي شد . اعضاي كميته راهبري كه به دليل تخصصي برگزيده شد عبارت بود از:
    مديريت ارشد اداري ومنابع انساني
    مديريت ايمني و حفاظت فني
    مديريت خدمات فني
    مديريت فرآيند
    مديريت توليد
    مديريت تعميرات و نگهداري
    مديريت كنترل كيفي وتحقيقات
    مديريت تضمين كيفيت به عنوان نماينده مديريت و نماينده كاركنان، با تلاش بدون وقفه كميته راهبري و همكاري و مشاركت كليه كاركنان شركت نفت پارس و توجه عميق مدير عامل شركت ، پس از انجام مميزي هاي مستمر اعم از پيش مميزي و مميزي سرانجام در روز هاي پاياني سال 1381 با انجام موفقيت آميز مميزي خارجي مربوط به OH SAS : 18001:1999 ، شركت نفت پارس داراي گواهينامه مربوط به استقرار مديريت ايمني و بهداشت شغلي گرديد . با دريافت گواهينامه اخير شركت نفت پارس در حال حاضر داراي گواهينامه هاي زير مي باشد .
    گواهينامه Iso 9002 براي مديريت كيفيت ( رضايت مشتري )
    گواهينامه Iso 14001 براي مديريت زيست محيطي ( توسعه پايدار )
    گواهينامه OH SHS : 18001:1999 براي صيانت از نيروي كار و رضايت كاركنان
    شركت نفت پارس تنها شركت توليدي در كار روانسازهاست كه داراي طرح (HSE ) مي باشد. انتظار مي رود با همكاري ومساعدت كليه كاركنان ، آثار ونتايج بسيار مثبت ناشي از استقرار استانداردهاي فوق در آينده نزديك در شركت نفت پارس بصورت عيني مشخص گردد .

و اينگونه در ساليان اخير و تا به امسال شركت نفت پارس داراي كسب دريافت گواهينامه هاي متعددي در زمينه هاي مختلف شد . ! ؟

اتوبوسهاي سلولي،سواري هاي هيدروژني:

---

خدا حافظ سوخت هاي فسيلي !

انرژي ذخاير نفتي جهان يا به بياني منابع عمده سوخت هاي فسيلي در سراسر جهان روبه كاهش مي رود . اين واقعيتي است كه طي چند دهه اخير توجه متخصصان و دست اندركاران انرژي را به خود جلب نموده و دانشمندان و پژوهشگران را به تكاپو وا داشته تا در جستجوي انرژي هاي نوين باشند.
    آفتاب ، آب وباد نخستين عناصر طبيعي هستند كه مي توانند بخشي از انرژي موردنياز راتامين كنند ولي مقدار انرژي كه از اين طريق بدست مي آيد ، تكافوي نيازهاي روز افزون بشر را نمي كند.
    از مدت ها قبل دانشمندان كشورهاي پيشرفته صنعتي در آزمايشگاه هاي مجهز و با صرف هزينه هاي سنگين ، مطالعات وسيعي را براي كشف مواد انرژي زا شروع كرده اندتابتوانندجايگزين مناسبي را براي سوخت هاي فسيلي پيدا كنند .
    اهميت و پيچيدگي تلاشهايي كه روز به روز گسترش مي يابد در اين است كه انرژي هاي نوين ، در صورت كشف شدن بايد داراي چند مزيت اصلي نسبت به سوخت هاي فسيلي باشند تا بتوانند جانشين سوخت هاي فسيلي شوند .
     انرژي نوين مورد نظر بايد فراوان و ارزان قيمت بوده و توليد آن از نظر اقتصادي مقرون به صرفه باشد . همچنين در كليه وسايط نقليه و كاربردي صنعتي بتوانند مورد استفاده قرار گيرند.به علاوه از اين مزيت مهم برخوردار باشند كه محيط زيست را آلوده نكنند .
    بي ترديد دست يابي به انرژي نويني كه از چنين ويژگيهايي برخوردار باشد به تكنولوژي فوق العاده پيچيده اي نياز دارد كه رسيدن به آن چندان آسان نخواهد بود. با اين وجود تلاش و كوشش ادامه دارد ونخستين گامهايي كه دراين زمينه برداشته شده ، اميدواريهايي را بوجود آورده است .
    اخيرا نخستين اتوبوس با سوخت سلولي در مادريد آغاز به كار كرده و آزمايش هاي اوليه را تجربه ميكند . اين اتوبوس ساخت كارخانه خودروسازي بالارد سيستم و انوع مرسدس بنز ميباشد و آزمايش آن توام با موفقيت ارزيابي شده است .
     متخصصان توليد كننده" “ بالارد سيستم "” و ” شركت دايملر كرايسلر"” كه 24 درصد از سهام بالارد سيستم را در توليد و ساخت خودرو هاي سلولي در اختيار دارد از محصول جديد كاملا راضي به نظر مي رسند .
     مديران شركت هاي سازنده گفته اند 30 دستگاه ديگر از اين اتوبوسها تا پايان سال ميلادي جاري در شهر هاي آمستردام ، بارسلون ، هامبورگ ، لندن ، لوكزامبورگ ، پرتغال و استكهلم به كار خواهد افتاد .
    قرار است به زودي ايستگاه هاي سوخت گيري اتوبوسهاي سلولي در شهر هاي ياد شده ، و برخي ديگر از شهر هاي اروپايي ايجاد شود.
    نكته مهم اينكه آلايندگي اتوبوس هاي با سوخت سلولي درحد صفر است و رانندگي آن با رانندگي اتوبوس هاي فعلي تفاوتي ندارد .
    در آينده نه چندان دور هزاران نفر در شهر هاي اروپايي اين شانس را خواهند داشت كه از اتوبوس هاي جديد ، آسوده خاطر از هيچ نوع آلودگي محيط زيست استفاده كنند . اما در گوشه اي ديگر از جهان و در آمريكا نيز متخصصان، توليد هزاران دستگاه خودرو هيدروژني را دردستور كار خود دارند .
    در كاليفرنيا با توجه به استاندارد ها و معيارهاي هواي پاك ، توليد خودرو هاي باسوخت دوگانه بنزيني برقي و خودروهاي بسيار پاك بنزيني در سطح گسترده ادامه دارد.
     درحال حاضر دوام كوتاه و زمان طولاني پركردن باطري اين اتوموبيل ها مشكل عمده اي است كه رفع آن نياز به مطالعات بيشتر دارد اگر راه حلي براي اين مشكل پيدا شود، با استفاده از تكنولوژي پيل هاي انرژي زا و تا سال 2009 ، اتوموبيل هايي با اين سوخت جديد جايگزين اتومبيل هاي كنوني مي شود .
    پيش بيني شده است تا سال 2010 ميلادي بالغ بر 600 هزار دستگاه از اتوبوس هاي هيدروژني به فروش برسد . اين اتوموبيل ها در هر 160 هزار كيلومتر تنها به اندازه يك ليتر بنزين آلودگي ايجاد مي كنند و اين حد نصاب مهمي براي پيشگيري ازآلودگي محيط زيست توسط خودروها به شمار مي رود .
     در تگزاس نيز دانشجويان يك دانشگاه ، موتور اتوبوس مدرسه خود را به گونه اي تغيير دادند كه به جاي بنزين با روغن گياهي كار مي كند . اين دانشجويان در آخرين سفر علمي خود براي بنزين پولي پرداخت نكردند، مبتكران اين طرح مي گويند : روغن گياهي كمتر از بنزين و گازوئيل مواد آلاينده توليد مي كند . البته چنين سوختي بسيار گرانتر از بنزين خواهد بود ، ولي آنان در پاسخ سئوال خبرنگاران گفتند : ما از روغن هاي مصرف شده در رستورانها استفاده ميكنيم كه معمولا دور ريخته ميشود . هرچند تلاش دانشجويان، بيشتر به يك تفنن شباهت دارد، ليكن كارشناسان كار آنها را با اهميت دانسته و آن را مقدمه اي بر پيشرفت هاي تخصصي بيشتر درزمينه جايگزيني انرژي هاي نو به جاي سوخت هاي فسيلي تلقي مي كنند . ! ؟

ديدار با قديمي ترين عامل فروش محصولات نفت پارس در تهران:

---

(شما عالي توليد ميكنيد*ما عالي ميفروشيم)

درشركت هاي توليدي مانند نفت پارس، مساله توليدو فروش محصولات دوعامل مهم درارتباط با يكديگر هستند.نمايندگان يا عاملين فروش بازوهاي اصلي شركت دربازار فروش به شمار مي روند .
    در بازرگاني امروز هر اندازه عاملين فروش از تجربه بيشتري برخوردار باشند، در عرضه محصولات به بازار موفق تر خواهند بود . همچنين تعداد عاملان فروش و ميزان گستردگي آنها در شهر ها تاثير مثبت و غير قابل انكاري در توزيع محصولات و ارائه آن به مصرف كنندگان خواهد داشت.
    شركت نفت پارس به عنوان نخستين توليد كننده انواع محصولات نفتي در ايران، از قدمتي نزديك به چهل وچهار سال برخوردار است و طي اين سالها صدها عامل فروش در سراسر ايران داشته است. در اين ميان تعدادي از عوامل فروش به ويژه در تهران ، قدمتي معادل عمر شركت دارند و در حقيقت جزو اولين ها به شمارمي آيند.
    براي آشنائي با چگونگي فعاليت اين قبيل عوامل فروش كه ازتجربه اي گرانبار برخوردارند، به ديدار يكي از قديميترين عاملان فروش شركت نفت پارس رفته ايم.گفتگويي كه ملاحظه مي كنيد.حاصل اين ديداربابرادران يزدي و خالويي است كه درتهران فعاليت مي كنند.
    علي خالويي تفتي وحسن حسيني از بنيانگذاران مركز فروش برادران يزدي و خالويي هستندكه با دوفرزندشان محسن خالويي تفتي و رسول حسيني ، به صورت يك شركت خانوادگي مجموعه خودرا اداره كنند.دراين شركت علاوه بر شركا، 12 نفر كارگر و كارمند فعال هستند و عرضه محصولات متنوع شركت نفت پارس را بر عهده دارند .
    درخيابان بيست ويكم جاده قديم كرج در دفتر مركزي برادران خالويي و يزدي به ديدار اعضاي اين عامل فروش قديمي ميرويم . در فضايي گرم و صميمانه . گو اينكه سالها از آشنايي ما مي گذرد ، گفتگوي خود را شروع مي كنيم، درحالي كه صداي زنگ تلفن ها و مراجعه مشتري ها ، يك لحظه قطع نمي شود. تكاپو و تلاش در اين دفتر ، انبار ها و محوطه اي كه مملو از محصولات نفتي است ، تو ام با سرو صداي بارگيري و رفت و آمد اتوموبيل ها ، نشان از سر زندگي و شور و حال افرادي داردكه در اين مجموعه با همدلي وصميميت در كنار يكديگر كار مي كنند .
    محسن تفتي خالويي ميگويد : پدر من حدود 48 سال است به اين كار اشتغال دارد و از نخستين عاملان فروش محصولات نفتي در تهران است . قبل از اين فروشگاه ما در خيابان قزوين ، دوراهي قپان بود و بعد به اينجا آمديم كه از امكانات بهتري برخورداراست.پدرم علي رغم كهولت ، هنوز هم مانند دوران جواني . اول وقت به اينجا مي آيد و تا ساعاتي پس از پايان كار به امور مربوطه رسيدگي مي كند . البته آقاي حسن حسيني هم با وجود اينكه هفتاد و هشت سال دارند پا به پاي ايشان فعاليت مي كنند و اين دو مرد كهن و با تجربه راهنماي ما جوانترهاهستند . من خودم از سال 60 به طور پيوسته و جدي همكاري ام را با پدرم شروع كردم. البته اززماني كه محصل بودم تقريبا 6 يا 7 سالگي با اين حرفه آشنا شدم . وقتي مدرسه تعطيل مي شد . به مغازه مي آمدم و كار مي كردم .
    از چه زماني با محصولات شركت نفت پارس آشنا شديد ؟
     ازهمان دوران مدرسه، چون كه پدرم از سالها قبل نماينده و عامل فروش محصولات نفت پارس در تهران بود .
    آن موقع محصولات نفت پارس چگونه بود ؟
    ابتدا محصولات به صورت فله عرضه نمي شد.مظروف بود . در گالن هاي يك ليتري، چهار ليتري ، بشكه اي، شايد قوطي هاي قديمي اش را هنوز در انبار داشته باشيم . محصولات نفت پارس از اول مرغوب و باكيفيت بوده است.
    در حال حاضر چه محصولاتي از نفت پارس را مي فروشيد ؟
    همه محصولات نفت پارس را عرضه
    مي كنيم انواع روغنها ، گريس ، واسكازين ، ضد يخ ، و غيره از فهرست توليدات نفت پارس 95 درصد، آن را سفارش مي دهيم.
    چگونه توزيع مي كنيد عمده يا خرده فروشي ؟
    بيشتر عمده اي توزيع مي كنيم.به شركت ها، كارخانه ها، تعويض روغني ها و مصرف كنندگان عمده مانند شركت هاي راهسازي .
    بازاريابي هم مي كنيد ؟
    بازاريابي نداريم، چون قديمي هستيم،اكثر مصرف كنندگان مارا مي شناسندخودشان به سراغ ما مي آيند، چون جنس سالم ومرغوب به دست مردم مي دهيم، مشتري خودش مي آيد.
    خريدارهاي عمده چقدر سفارش مي دهند ؟
    بيشتر، شركت هاي راهسازي هستند كه از چهل بشكه تا 75 بشكه سفارش مي دهند و ما خودمان برايشان حمل مي كنيم .
     محصولاتي راكه به شركت سفارش مي دهيد به موقع به شما مي رسانند؟ مشكلي در اين زمينه نداشته ايد؟
    به ندرت مشكل داشته ايم، مخصوصاً طي يكسال ونيم اخير، ازوقتي كه آقاي مهندس وثوق زاده مديرعامل شده اند منظم تر شده است. قبلا گهگاهي تاخير اتفاق مي افتاد ، حتي كيفيت يك مقداري پايين آمده بود ولي الان مشكلي نداريم .
    مشتري ها را خودتان راهنمايي مي كنيد ؟ محصولات كدام شركت را براي خريد به آنها پيشنهاد مي كنيد .؟
     خريداران سه دسته هستند. آنهايي كه
    قديمي اندو اطلاع كافي دارند، چون معمولا دنبال جنس مرغوب هستند.خودشان شركت سازنده و نوع محصول را انتخاب مي كنند، گروه دوم مشتريهاي جديد هستندكه ما درحد مقدور آنها راهنمائي مي كنيم بعضي ازخريداران اطلاعات تخصصي ندارند ، به آنها توصيه مي كنيم كدام محصول را براي چه مصرفي خريداري كنند.گروه سوم خريداراني هستند كه ما راهنمايي مي كنيم و پيشنهاد خودمان را به آنها ميدهيم ولي به دليل محدوديت مالي يا به هر دليل ديگري نظر ما را نمي پذيرند بنابراين انتخاب را به عهده خودشان مي گذاريم. اين گروه به سراغ محصولاتي مي روند كه مرغوبيت كمتر دارد و سازندگان آن در رديف شركت هاي بزرگ و معتبري مثل نفت پارس نيستند .
    شما خودتان اتوموبيل داريد ؟
     بله
    بدون رودربايستي ، چه روغني در آن مي ريزيد ؟ چرا ؟
    روغن پارس ارس نفت پارس . براي اينكه روغني است مرغوب و براي ماشينهاي سواري مدل 90 به بالا مناسب است. در اتومبيل ها و سواري ها ي مدل بالا خيلي خوب جواب ميدهد.
     سرگرم گفتگو با محسن خالويي هستيم كه شريك و همكار او به جمع ما مي پيوندد و ماصحبت هايمان رابا اوادامه ميدهيم . مي گويد: رسول حسيني هستم و حدود بيست وهفت سال است كارم را با بنيانگذاران اين مجموعه شروع كرده ام.
    محصولاتي را كه نياز داريد چگونه سفارش ميدهيد ؟ ماهانه ، دوهفته يكبار، يا غير از اين !
    ميزان فروش در نحوه سفارش دادن محصولات به شركت نفت پارس بستگي دارد . ما بطور معمول بايد از هرمحصولي مقداري موجود داشته باشيم. بيشترين ميزان فروش مربوط به روغن موتور مي شود، چون مصرف آن بالا است. مثلا هميشه سعي مي كنيم يكصد بشكه روغن موتور سوپركيان موجود داشته باشيم . مقداري را پيشآپيش سفارش مي دهيم . بطور كلي، هرماه يك خريد سنگين داريم و اواسط ماه نيزخريدهاي سبكتري انجام ميشود.درمجموع توازني دررابطه با ميزان سفارش، مقدار موجودي و ميزان فروش برقرارمي كنيم تا بتوانيم به طور منظم و پيوسته پاسخگوي خريدارن انواع محصولات نفت پارس باشيم .
     شركت نفت پارس تا چه اندازه با شما همكاري و از شما حمايت ميكند ؟
    در كشور ما به جز شركت ملي نفت ايران ، دوشركت عمده قديمي هستند كه شركت نفت پارس از شركت دوم با سابقه تر و درواقع نخستين است و پيشكسوت .البته شركت هاي جديد التاسيس ديگري هم وجود دارند .
    طي سالهاي 65 الي 67 برخي از شركت ها خط مشي شان را عوض كردند .مثلا مي گفتند اصلا عامل فروشي نبايد دركار باشد .عامل يعني چه ؟ ولي نفت پارس كماكان قبول داشت كه عامل فروش يعني شاخ وبرگ شركت ، يعني بازو هاي شركت وخوشبختانه عملا ثابت كرد كه هميشه از حاميان عاملين فروش است .
    البته پس از مدتي ديگران هم تغيير رويه دادند و به مرور زمان به اهميت وجود عاملين فروش پي بردند .
    دريك ارزيابي و درجه بندي خودتان را جزو كدام دسته ازعاملين فروش ميشناسيد ؟
    مي توانم بدون اغراق بگويم كه هميشه جزو اولين ها بوده ايم. ما يزدي هستيم واصولا دروغ نمي گوئيم مسئله اينجاست كه روغن موتور را همه مي فروشند. ولي صنعتي فروختن مهم است. كسي كه توانائي فروش محصولات صنعتي را داشته باشد، توانائي اين رادارد كه با كل صنايع و مصرف كنندگان ارتباط داشته باشد.لازمه اين كار، شناخت محصولات متنوع نفتي است. عامل فروش بايد هم مطالعه كند. هم تجربه و هم ياد بگيردواندوخته هايش را به خريداران انتقال دهد.فرضا اگر شركتي آمد و گفت من فلان دستگاه را دارم ولي كاتالوگ ندارد، چه روغني براي آن مصرف كنم؟ بايد بتوانيم او را درست راهنمايي كنيم.
    چند سال پيش وقتي به سراغ صنعت چاپ رفتند،ديدند براي موتور وكليه قسمتهاي دستگاه چاپ از روغن معمولي استفاده ميشود. براي روغن كاري و قسمت هاي هيدروليك دستگاه چاپ نيز همان روغن را بكار مي بردند . با استفاده نادرست از روغن ، به دستگاه هاي خودشان و به صنعت چاپ ضرر وارد مي شد . البته الان وضع تغيير پيدا كرده ، ليكن متاسفانه فرهنگ مصرف محصولات نفتي هنوز ضعيف است .
    به نكته مهمي اشاره كرديدبه نظرميرسد دراين زمينه به يك سلسله آموزشهاي عمومي نيازمنديم ؟
    بله كاملا درست است. طي يكي دو سال اخير يك سري بروشورهايي توسط شركت نفت پارس در اختيار مصرف كنندگان قرار ميگيردو لازم است اين روند تداوم يابد . در اين بروشورها توصيه مي شود كه چه روغني براي چه نوع اتومبيلي مورد استفاده قرار بگيرد . مثلا وقتي كه روغن پارس پايا توليد شد در اين زمينه توصيه هاي آموزشي انجام شد . آگر پارس پايا در پيكان مدل 55 استفاده شود پس از هزاركيلومتر كاركرد، دوليتر آن كم مي شود در حالي كه اين محصول بسيار مرغوب است و بايد در اتومبيل هاي مدل دوهزار به بالا استفاده شود. سيلندر ماشينهاي 30 تا40 سال پيش به گونه اي است كه براي روغن خوبي مثل پارس پايا جواب نمي دهد . عدم آگاهي مصرف كننده موجب بروز آثار منفي مي شود. چنين مصرف كننده اي چون نتيجه خوبي نمي گيرد ناآگاهانه همه جا مطرح ميكند كه فلان روغن خوب نيست .
    اين آموزش بيشتر از چه طريقي بايد انجام شود ؟
    چون آموزش مقوله اي همگاني است، رسانه هاي ارتباطي، مطبوعات و راديو تلويزيون در بحث هاي آموزشي خود بايد مطرح كنند. هم چنين شركت هاي توليد كننده محصولات نفتي از طريق تهيه بروشورهاي آموزشي وتشكيل كلاسهاي آموزشي براي مصرف كنندگان عمده وعاملان فروش لازم است اين كار را انجام دهند . اصولا هر محصولي بايد بروشور مربوط به مصرف كننده را همراه محصولش ارائه دهد .
     شركت هاي سازنده موتور ، كارخانه هاي اتومبيل سازي نيز در ارائه اموزش مصرف نقش مهمي برعهده دارند. بايد آموزش دهند كه در اين مدل اتومبيل ، چه روغني بايد ريخته شود كه سطح كيفيت و خصوصيات آن چنين و چنان باشد .
    عاملان فروش هم بايد در اين آموزش سهمي داشته باشند ، مشروط به اينكه خودشان بر اثر تجربه و آموزشي كه ديده اند موارد مورد لزوم را به خريداران گوشزد كنند .
     برخي از خريداران صنعتي اطلاعات كافي دارند ، مثلا مي گويند براي قسمت هيدروليك روغن بابك 125 ميخواهيم ، ولي بيشتر انها كم اطلاع هستند . به محض اينكه نوع دستگاه و مشخصات روغن مورد نياز خودشان را مي گويند . مثلا مي فهميم كه بي اطلاع هستندوآنها راهنمائي مي كنيم.در مواردي ازآنها سئوالات متعددي مي كنيم . اگر مراجعه كننده صاحب يك دستگاه پلاستيك زني باشد ، مي پرسيم دستگاه در تهران است يا فرضا در اردبيل ، اگر دستگاه در اردبيل باشد ، قطعا روغن 125 را توصيه نمي كنيم.چون دراردبيل هوا سردترازتهران است و بايدازروغني استفاده شود كه يك درجه سبك تراز 125 باشد .
    شما نقطه نظرات خودتان را كه در برخورد با خريداران و مصرف كنندگان و يا براثرتجربه كسب مي كنيد.به شركت منتقل مي كنيد ؟
    بله من دو باردر هفته با مديران شركت ملاقات مي كنم . و موارد را باآنها درميان مي گذارم ، خوشبختانه اين موارد را به جلسه هاي توليد منتقل مي كنند و درباره آن بحث مي شود .
    براي مثال دوسال قبل اكثر عاملين نوعي از روغن را مشكل مي فروختند . از قول مصرف كننده به ما گفته شده بود ، وقتي 22 ليتر از اين روغن را در بنز 10 تن مي ريزيم ، پس از دوهزاركيلومتر ، 5 ليتر آن مي پرد.پس از طرح اين مشكل شركت راهنمائي هاي لازم را انجام داد و موضوع حل شد.
    البته ، اقاي مهندس وثوق زاده مدير عامل شركت امسال را سال كيفيت نام گذاشتند و با كوشش هائي كه انجام مي شود اميدواريم مثل هميشه ، نفت پارس بهترين محصولات را ارائه دهد. شما عالي توليد كنيد ما هم عالي مي فروشيم.
     در مورد تبليغات نظرتان چيست ؟
    تاثير تبليغات در صنعت رانمي توان ناديده گرفت. خيلي موثر است . در دوسال اخير خوب وقابل توجه بوده، ولي بايد بهتر وبيشتر تداوم پيداكند.گاه گفته ميشود، محصول خوب تبليغ نمي خواهد! ولي اگر مصرف كننده از وجود چنين محصولي آگاه نشود بي فايده است و فروش بالا نمي رود . تبليغ به مفهوم اطلاع رساني درست و گسترده بسيار اهميت دارد . نوع تبليغات هم بايد متنوع باشد.بيست سال پيش شركت نفت پارس در يك كار تبليغاتي جالب لباس كارهايي با آرم شركت توزيع مي كرد . اين لباسها در سطح خوبي توزيع مي شد و موثر بود. تاثير اين قبيل تبليغات در حد خود مثبت ارزيابي شده است .
     گرچه صحبت با رسول حسيني تازه گل انداخته بود و فرصت محدود، لازم بود با پيشكسوت ها هم گفتگو كنيم تا از گذشته هاي بسيار دور براي ماحرف بزنند . در تمام اين مدت آقاي حسن حسيني يكي ديگر از شركاي يزدي ، كه در سن 78 سالگي بسر مي برد ، با دقت حرفهاي ما را مي شنيد و با لبخندي پدرانه تائيد ميكرد. مثل اينكه حرفهايي كه فرزندانشان مي زدند، حرفهاي خود اوست. بنابراين رشته سخن را بدست علي خالويي تفتي از قديمي ترين عاملان فروش روغن درتهران مي سپاريم .
    آقاي خالويي كه گرد پيري بر چهره اش نشسته شاداب تر از آنچه تصور مي كنيم به اين سوال كه كمي از گذشته ها براي ما صحبت كنيد چنين پاسخ ميدهد .
    من دقيقا ازپانزدهم تيرماه 1335 وارد اين حرفه شدم. حدود 8 سال نزد مرحوم عبد الحسين ابراهيمي كه در خيابان قزوين فروشگاه عرضه روغن داشت كارگر بودم . مرحوم ابراهيمي يكي از اولين توزيع كنندگان مواد نفتي در تهران بودند و نزد ايشان خيلي چيزها ياد گرفتم. روانش شاد باد الان هم فروشگاه ايشان توسط پسرشان هاشم آقا در همان جا اداره مي شود .
    در ارديبهشت سال 43 خودم فروشگاه يزدي را راه اندازي كردم و كارم را ادامه دادم و مدتي بعد نمايندگي فروش محصولات شركت نفت پارس را دريافت نمودم.همانطور كه مي دانيد نفت پارس اولين شركت مستقل توليد كننده محصولات نفتي درايران بعد از شركت ملي نفت ايران است. آن زمان كه در فروشگاه ابراهيمي كار ميكردم ايشان نيز از عاملين فروش محصولات نفت پارس بود و سابقه آشنائي من با محصولات اين شركت به43 ،44 سال پيش ميرسد .
    قبل از اين كه وارد اين حرفه شويد كار ديگري هم مي كرديد ؟
    زماني كه ازشهرتفت به تهران آمدم فقط يك روز به كارمغني گري اشتغال داشتم. مي دانيد شهر يزدوتفت در مناطق كويري هستند، درگذشته به دليل حفر قنات هاي متعدد در اين شهر ها يكي ازحرفه هاي اهالي مغني گري يا چاه كني بود. من هم اين كار را بلدبودم ولي به سختي مي توانستم كار كنم زيرا هيكل درشت وسنگين من مانع از تحرك و ادامه كار درته چاه مي شد . وقتي به تهران آمدم براي چاه كني مشغول به كار شدم ولي همان روز اول متوجه شدم فرقي نمي كند ، در تهران هم به دليل وضعيت جسمي مانند تفت نمي توانم چاه كن خوبي باشم . فرداي آن روز كه پانزدهم تيرماه 1335بود در مغازه آقاي ابراهيمي مشغول به كار شدم. و به اين ترتيب در اولين شغلم يك روز بيشتر كارنكردم و شغل بعدي تا حالا ادامه داشته است .
    آن زمان نفت پارس چه محصولاتي را توليد ميكرد ؟
    در زمينه روغن ، محصولات ابتدا مظروف بود . در گالن هاي 4 ليتري، بيست ليتري و با نامهاي روغن آريا ، پارس 4000، روغن باستان كه ديزلي سبك بود، كيان روغن كه ديزلي سنگين بود و بعد هم پاسارگاد به بازار آمد. به تدريج محصولات فله اي آمد.ازجمله روغن 4000 تانكري.امروز هم نفت پارس انواع واقسام محصولاتش را براي فروش دراختيار عاملينش قرارميدهد.
    كيفيت محصولات چگونه بود ممكن است با توليدات امروز مقايسه كنيد ؟
    بحث كيفيت محصولات شركت به حدود نيم قرن برمي گردد. به تداوم و حيات يك شركت، به اين معناكه صرف نظر از برخي از مشكلات، نفت پارس در طول سالهاي فعاليت كيفيت محصولاتش را حفظ و بيشتر كرده است و براي همين هم به حيات خودش ادامه مي دهد . انكار نميتوان كرد كه صنعت مواد نفتي هم مانند همه صنايع به پيشرفت هاي زيادي نايل شده، اما نكته مهم اين است كه از ابتدا تاكنون و در هرزمان نقت پارس محصولات مرغوب و خوبي را توليد كرده كه در زمان خودش حرف اول را مي زده است.در پايان اين ديدار و گفتگو از برادران يزدي و خالويي تشكر وخداحافظي مي كنيم.در حالي كه همانند ورودمان كه در جمع آنها كه با استقبال گرم مواجه شديم ، با بدرقه صميمانه محل كارشان را ترك مي كنيم ، با اين سخن كه، به همه برو بچه هاي نفت پارس سلام گرم ما را برسانيد. به خصوص به عزيزان پالايشگاه 000 متشكريم كه بعد از 45 سال به ديدن ما آمديد . ! ؟

تاريخچه نفت و گاز:

---

تاريخچه نفت
صنعت نفت در جهان تاريخي بسيار كهن دارد وقديميترين تمدني كه تا به حال شناخته شده در درههاي نيل ؛دجله و فرات و در چين بوده است. اسناد تاريخي و كاوشهاي باستان شناسي نشان مي دهد كه مردم مزبور از كهنترين روزگاران نفت را مي شناختند.چهار هزار سال قبل از ميلاد مسيح مردم دجله و فرات قير را به عنوان ملاط ساختمانها به كار ميبردند.در ايران كاوشهاي باستان شناسي معلوم داشته كه ساكنين كشور ما از 5 تا 6 هزار سال پيش قير را به عنوان ملاط در ساختمان و يا براي نصب و بهم چسباندن جواهرات و ظروف سفالين و اندود كردن كشتيها بكار ميبردند.

امروزه بزرگترين منابع نفتي جهان در خاورميانه ؛ايالات متحده امريكا؛ آفريقاي شمالي و روسيه است. اولين چاه نفت در دنيا در شهر پنسيلوانيا بنام تيستوسوپل امريكا توسط شخصي به نام ادوين دريك در سال 1859 حفر شد.عميقترين چاه در دنيا چاهي در لويزيناي امريكاست كه 6500 متر عمق دارد.
در سال 1908 نفت در خاورميانه براي اولين بار در ايران و در شهر مسجد سليمان كشف شد و بعد از آن در ديگر كشورهاي خاور ميانه نفت كشف شد.

تئوري پيدايش نفت
تئوريهاي مختلفي نسبت به پيدايش نفت و گاز طبيعي وجود دارد و بطور دقيق نميتوان گفت منشا موادي كه نفت رابوجودآورده چه بوده است امادو نظريه اي كه بيشترازهمه عموميت داردعبارتنداز :
    1:پيدايش نفت معدني يا غير عالي: پيدايش نفت به طريق معدني تركيب هيدروژن و كربن تحت فشار و درجه حرارت موجود در اعماق زمين است.
   2:پيدايش نفت به طريق آلي: در اثر به وجود آمدن هيدروژن و كربن حاصل از گياهان و حيوانات در درياها بخصوص حيوانات ريز ذره بيني بنام پلانكتون و پس از يكسري فعل و انفعالات شيميايي نفت تشكيل شده است.
ميدانيد كه تئوري آلي بيشتر مورد قبول دانشمندان است زيرا دلايل و شواهد نشان ميدهد كه در جاييكه مخازن نفتي وجود دارد بيشتر زمينهايي هستند كه زماني دريا بوده اند.

از لحاظ شيميايي نفت مركب از دو عنصر كربن و هيدروژن بصورت خالص گازي است سبك و آتشگير. نفت از جهتي خالص و از جهتي مركب است.بدان جهت خالص است كه تركيبي از هيدروكربونهاي گوناگون است و ساختمان ملكولها به واسطه كم و زياد شدن تعداد اتمها يكي از دو عنصر مذكور با هم متفاوت است و اين بر حسب تركيب ملكولهاي اتمهاي كربن است.
 

مخزن زير زميني گاز و نفت
بطور كلي براي بوجود آمدن يك مخزن نفت بايد عوامل زير موجود باشد:

1:مبدا هيدروژن و كربن كه از گياهان و حيوانات زميني و دريايي مدفون شده در زير گل و لاي در مكاني كه زماني دريا بوده.
2:شرايطي بوجود بيايد تا اين نباتات و حيوانات تجزيه شده و هيدروژن وكربن حاصل از آن با هم تركيب شوند و نفت و گاز طبيعي را بوجود بياورند
3:سنگهاي متخلخل وجود داشته باشد تا هيدروكربن بتواند از جائيكه تشكيل شده حركت (مهاجرت) كند.
4:طبقه غير قابل نفوذي وجود داشته باشد تا از حركت بيشتر هيدروكربن جلوگيري كند (cap rock) و آنرا بصورت جمع آوري شده در مخازن نفتي نگهدارد.

تقريبا در تمام منابع نفتي مقداري گاز در نفت بصورت حل شده وجود دارد كه سبب ذخيره سازي انرژي گاز بصورت انرژي پتانسيل است و در هنگام بهره برداري سبب مي شود كه نفت به همراه گاز به سطح زمين انتقال يابد.

در بعضي مواقع مقدار اين گاز آنقدر زياد است كه ضمن آنكه مقداري در نفت حل شده مقدار زيادي بطور گاز آزاد در بالاي نفت با فشار زياد جمع ميشود كه اصطلاحا كلاهك گاز( (gas cap گويند و بهره برداري نفت با آن خيلي بيشتر از راندن توسط گاز حل شده به تنهايي است.(gas cap drive ).

تاريخچه صنعت گاز طبيعي
در طول بخش اعظم قرن نوزدهم گاز طبيعي منحصرا به عنوان منبع روشنايي به كار ميرفت.در آنزمان مكانيزمي موجود نبود كه گاز طبيعي را به منازل براي گرمايش يا كاربردهاي ديگر ببرد.
بنابراين گاز طبيعي براي روشنايي خيابانهاي شهر بكار ميرفت.بعد از دهه 1980 برق جاي گاز را گرفت و در نتيجه كاربريهاي جديدي براي گاز طبيعي مورد نياز واقع شد.

براي يك دوره كوتاه شركتهاي گاز رساني سعي كردند كه براي وسايل كوچك گاز سوز بازار مناسبي پيدا كنند. نظير ابزار فر دادن مو ؛اتو ونظاير آن كه اينها هم به سرعت از رده خارج شدند.اختراع رابرت باتسن در سال 1885 تحت نام مشعل باتسن كه هوا را با گاز طبيعي مخلوط مي نمود با ظهور كنترل ترمواستاتيكي به مشتريان اجازه داد كه از خواص حرارتي گاز طبيعي استفاده كنند.

توليد كنندگان گاز به زودي توجه خود را به خواص حرارتي گاز معطوف كردند و از آن به عنوان سوختي براي گرمايش فضا؛ حرارت دادن آب و پخت و پز استفاده نمودند تا جنگ جهاني دوم بازار صنعت و نيروگاههاي براي گاز طبيعي كوچك بود ؛اما بعد از جنگ گاز طبيعي به راحتي در دسترس قرار گرفت.تا قبل از جنگ جهاني سيستم خط لوله بين ايالات استفاده اي نداشت زيرا گاز اگر همراه بود سوزانده مي شد و اگر مستقل بود در محل مي ماند. يكي از اولين خط لوله هاي گاز طولاني در سال 1891 ساخته شد ؛طول آن 120 مايل ( km 193 )بود و گاز را از ايالت اينديانا به شيكاگو ميبرد. اين خط از تقويت فشار استفاده نميكرد؛زيرا خود گاز تحت فشار بود و با فشار حدود psi 525 به طرف مقصد حركت ميكرد.

 

توسعه شبكه هاي بزرگ انتقال گاز تا سال 1920 به علت كيفيت پايين خطوط لوله و عدم اتصال مطلوب قطعات خطوط لوله به تعويق افتاد.جنگ و ركود عظيم حاصل از آن احداث خطوط انتقال عمده را براي يك دهه به تعويق انداخت.به هر حال در طول سالهاي جنگ پبشرفت متالوژي؛ تكنيكهاي جوشكاري و خم كردن لوله ها بر موانع حمل و نقل گاز غلبه كرد و اين غلبه تا سالهاي 1960 ادامه داشت و باعث احداث هزاران مايل خط لوله در سراسر جهان گرديد.همينكه سيستم انتقال و توزيع قابل اعتمادي ايجاد شد صنايع شروع به استفاده از گاز در واحدهاي ساخت و فرايند خود نمودند.سرويسهاي الكتريسيته نيز دريافتند كه گاز سوخت خوبي براي بويلرهايشان ميباشد. گاز طبيعي نيز براي گرم كردن منازل استفاده گرديد.

كاربريهايي چون آبگرمكن؛اجاق و خشك كن لباس هم براي گاز طبيعي فراهم شد. در امريكا صنعت گاز براي اولين بار توسط دولت فدرال و در سال 1938 داراي مقررات گرديد.

گاز در ايران
استفاده از گاز طبيعي عليرغم حجم زياد و اهميت حياتي ان بعنوان يك عامل تعيين كننده و موثر در اقتصاد ما تاريخچه كوتاهي دارد.
از سال 1287 كه اولين چاه نفت در منطقه مسجد سليمان مورد بهره برداري قرار گرفت تا 25 آذر ماه 1350 كه پالايشگاه بيد بلند رسما افتتاح گرديد مدت 63 سال گازي كه همراه نفت بدست ميامد مي سوخت واز اين رهگذر سالانه مقادير زيادي از ثروت مملكت ما نابود ميشد و تنها مقدار ناچيز 3% آن به مصرف مي رسيد.مقدار گاز هدر رفته ظرف مدت ياد شده معادل ارزش حرارتي كل محصولات پالايشگاه آبادان در مدت 7 سال ميباشد. با توجه به ظرفيت پالايش نفت در آبادان(650-600 هزار بشكه در روز) بعد ضرر و زيان آن احساس ميشود.
بر طبق محاسبات انجام شده ذخاير گاز ايران بالغ بر 2500 تا 600 تريليون فوت مكعب براورد شده و در سطح جهان بعد از روسيه در جاي دوم قرار دارد.

گاز در صنعت
مقدار گازي كه براي استحصال انرژي و يا مولد تركيبات شيميايي و پتروشيمي مصرف ميشود بسيار زياد است. گازهاي مولد انرژي مخلوطي از هيدروكربنهاي سبك هستند كه ممكن است ناخالصيهايي هم داشته باشند كه قبل از مصرف بايد جدا شوند. گاز طبيعي ممكن است بعنوان همراه نفت و يا مستقلا از منابع گاز زير زميني مانند كنگان و سرخس بدست آيد.
عمده ترين ناخالصيهاي موجود هيدروژن سولفور؛انيدريك كربنيك ورطوبت است.مقدار ناخالصيها بستگي به منابع توليد دارد و امكان دارد كه مقدار هيدروژن سولفور آن تا 50%مجموع نيز برسد . ! ؟